Plan Argos: Havenbedrijf coördineert de aanpak van drugscriminaliteit in Gentse deel van North Sea Port

Om de strijd tegen georganiseerde criminaliteit op te voeren, werd binnen North Sea Port het ambitieuze ‘Plan Argos’ opgesteld. Onder coördinatie van het havenbedrijf slaan overheid en bedrijven de handen in elkaar. De focus ligt op een ‘slimme en weerbare haven’ waar technologie en alerte medewerkers geen ruimte laten voor illegale praktijken. 

Als multimodale haven hebben we uitstekende verbindingen via de weg, het spoor en het water naar heel Europa. Een havengebied van 60 kilometer lang en verweven met woonkernen heeft een open en toegankelijk karakter. Maar dat heeft ook een keerzijde. Terwijl de controles in de grootste wereldhavens alsmaar strenger worden, proberen criminele netwerken hun illegale drugshandel, vooral cocaïne, ook te smokkelen via andere havens zoals onze haven. Die smokkel brengt bovendien andere criminaliteit met zich mee, zoals pogingen tot omkoping van havenmedewerkers en geweld.  

Het aantal schepen met een hoog risico in onze haven neemt toe. Vaak wordt bij drugssmokkel gedacht aan grote zeecontainers die gescand kunnen worden. Onze haven is echter een bulkhaven waar onder meer graan, hout of vloeibare stoffen worden gelost en geladen. Dit maakt de controle enorm complex. De drugs zitten dan ook vaak diep verstopt onder de lading of in de technische ruimtes van het schip zelf. In de periode 2021-2025 kon slechts 25% van de gedetecteerde risicoschepen effectief gecontroleerd worden. Omdat de situatie in de Gentse haven zo uniek is, kan men niet zomaar het draaiboek van een containerhaven overnemen.  

Wetenschappelijk onderbouwd maatwerk 

Om deze dreiging het hoofd te bieden, is samenwerking tussen verschillende actoren en maatwerk nodig en dat is precies wat Plan Argos biedt. Met middelen uit het drugsfonds, opgericht door het Belgische Nationaal Drugscommissariaat, werd door gouverneur van Oost-Vlaanderen Carina Van Cauter een onderzoek besteld bij de Universiteit Gent. Professor criminologie, Charlotte Colman, werkte samen met de partners in het havengebied een integrale aanpak uit, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten én die vertrekt vanuit vier pijlers: 

1. De beeldvorming versterken
2. Technische en fysieke barrières opwerpen in de haven
3. Het versterken van samenwerkingen tussen publieke en private actoren
4. Het verhogen van de weerbaarheid en het versterken van de meldcultuur 

Binnen deze pijlers werden 65 concrete acties uitgewerkt om de strijd tegen de georganiseerde drugcriminaliteit tegen te gaan. Daarnaast werd ook een duidelijk governancemodel ontwikkeld dat een goede opvolging van het plan verzekert tussen de verschillende betrokken publieke en private actoren. 

De havenkapitein als centraal oog 

Om plan Argos in een complex havenlandschap te laten slagen, is een goede coördinatie essentieel. Plan Argos is geen kopie van plannen uit andere havens, maar een aanpak op maat van de specifieke Gentse situatie. Uniek aan dit plan is dat de coördinatie in handen ligt van het havenbedrijf. De Havenkapitein neemt een centrale positie in en verbindt de verschillende partijen met elkaar, van de lokale en federale politie, de douane en de gouverneur en het Openbaar ministerie tot de private terminaluitbaters. Het doel? Ervoor zorgen dat informatie niet langer in ‘hokjes’ blijft zitten maar dat iedereen samenwerkt om de haven veilig te houden. 

Plan Argos bouwt voort op de samenwerking rond havenveiligheid die in 2018 ontstond onder impuls van de federale gerechtelijke politie Oost-Vlaanderen. Zo werd het havenmeldpunt Havik opgestart met middelen van de gouverneur, dat later nationaal werd omgedoopt tot Portwatch. Sinds de opstart in 2024 zijn er 75 meldingen binnengekomen, die geleid hebben tot de opstart van een belangrijk drugsdossier. 

Ook Plan Argos is al uitgerold. Er wordt gewerkt aan de uitrol van een cameraschild op maat van de haven in Gent en recent werd ook de Port Pass ingevoerd: een uniforme digitale toegangscontrole met biometrische identificatie voor de hele haven, die een papieren identiteitscontrole overbodig maakt. De oplossing werd ontwikkeld door Peripass, een innovatieve Gentse scale-up.  

Argos was in de Griekse mythologie een reus met honderd ogen die nooit allemaal tegelijk sliepen. Dat is precies wat Plan Argos wil bereiken voor North Sea Port. Samen werken aan een veilige haven.